Γιάννης Μόρτζος: Αν παρουσιάζαμε τον Βενιζέλο ως τον νικητή των πάντων θα ήταν μια άποψη πολύ κολλημένη...

 

Γιάννης Μόρτζος 4Ελευθέριος Βενιζέλος, Κάρολος Κουν, Δάσκαλος… Ο Γιάννης Μόρτζος ζει μια πνευματική ζωή. Ένας από τους πιο σημαντικούς θεατρανθρώπους μας μιλά για τη ζωή, το θέατρο και τους ρόλους του.

Γεννήθηκε στη Σάμο, σπούδασε θέατρο στη Σχολή του Θεάτρου Τέχνης με δάσκαλο τον Κάρολο Κουν. Έμεινε κοντά του ως βασικό στέλεχος εικοσιένα ολόκληρα χρόνια. Ερμήνευσε υπό την καθοδήγησή του σπουδαίους θεατρικούς ρόλους . Τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργήσει το Θέατρο "Τέσσερις Εποχές" με την Γιούλη Ζήκου, το οποίο παρουσιάζει σημαντικές παραστάσεις σε όλη την Ελλάδα. Διδάσκει σε δραματικές σχολές επί τριανταπέντε χρόνια και είναι μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Σκηνοθετών Θεάτρου.

- Πολλοί λένε πως είναι μεγάλη ιστορία να είσαι μέσα στο Θέατρο Κουν...

Εικοσιένα χρόνια, ολόκληρη ζωή και καλή ζωή τότε θα έλεγα, γιατί η ζωή άμα έχει μέσα πνευματικότητα και καλλιτεχνία είναι καλή ζωή! Δεν σε ενδιαφέρει το υλικό στοιχείο, αυτό το λέω με ειλικρίνεια! Πάντα είχα μια αίσθηση ότι όσο λιγότερα λεφτά έχει ο ηθοποιός τόσο πιο πολύ αποδίδει στην τέχνη του... Λυπάμαι που το λέω έτσι και δεν εννοώ να μην έχει κανείς να φάει, αλλά πιστεύω ότι το πολύ χρήμα, του καλλιτέχνη, του αλλάζει λίγο την ευθύνη απέναντι σ' αυτό που κάνει.

 

- Δεύτερη χρόνια της παράστασης «Ελευθέριος Βενιζέλος, Η ζωή μου»! Μια παράσταση που γύρισε την Ελλάδα και πήγε καλά και στο Θέατρο. Τι εικόνες έχετε ένα χρόνο και κάτι από αυτή την - κατά κοινή ομολογία - σημαντική παράσταση;

Ξεκινήσαμε τις πρώτες παραστάσεις εκτός Αθηνών, όπως στην Κρήτη. Εκεί βέβαια περιμέναμε να έχουμε μεγάλη προσέλευση λόγω καταγωγής του Βενιζέλου, όμως τότε η προσέλευση δεν ήταν μόνο μεγάλη, αλλά είχε κάτι το θριαμβικό. Στις πρώτες παραστάσεις που έγιναν στα Χανιά και στο Ηράκλειο ο κόσμος που ήρθε να δει την παράσταση ήταν τόσο πολύς, που πολλοί έμειναν έξω απ’ την αίθουσα με την ελπίδα ότι θα ξαναπαίξουμε στην Κρήτη. Και σε άλλα μέρη και εδώ στην Αθήνα είχαμε όμως μεγάλη προσέλευση και μεγάλη αποδοχή, οφείλω να ομολογήσω.

Γιάννης Μόρτζος 5Επιστρέψαμε στο θέατρο "Τέσσερεις Εποχές" τον Οκτώβρη του 2016, στη χειμερινή σκηνή και εκεί συνεχίστηκε η ίδια αγάπη του κόσμου. Αυτό με ενθάρρυνε ότι το έργο ήταν πάρα πολύ αποδεκτό, ίσως γιατί φανερώνει πράγματα τα οποία δε γνώριζε ο κόσμος για τον Βενιζέλο. Όσο, βλέπετε, και να διαβάσει κανείς από κείμενα της ζωής του, αν δει μια παράσταση που έχει επιλεκτικά στοιχεία, τα οποία παρουσιάζονται με πολλή "αλήθεια" και λεπτομέρεια τότε κερδίζεται περισσότερο ο κόσμος, αφού το βλέπει σαν μιά αναπαράσταση των γεγονότων.

Γι’ αυτό και υπήρχαν τόσες θετικές επιδοκιμασίες απ’ τον κόσμο, που μας ξάφνιασαν. Αυτό για εμένα επιβεβαίωσε μια ελπίδα ότι κάτι τέτοια έργα που αναφέρονται σε μεγάλες προσωπικότητες του πολιτικού χώρου είναι απαραίτητα. Δεν έχουμε μόνο τον Βενιζέλο στην Ελλάδα, έχουμε κι άλλους ικανούς που περάσανε από τη διακυβέρνηση αυτού του τόπου, πιστεύω όμως ότι ο Βενιζέλος είναι κάτι το ξεχωριστό και αυτό το πράγμα υποστηρίξαμε και στην παράσταση μας.

Ο θεατής ήξερε λιγότερα πράγματα για την πολιτική ζωή του Βενιζέλου και σχεδόν τίποτα για την προσωπική του ζωή, οπότε είναι ένα ολοκληρωμένο έργο που πιάνει όλη την γκάμα της ζωής του.

 

- Είστε από τους λίγους που ανεβάζετε έργα νεοελληνικού ρεπερτορίου. Για ποιο λόγο ανεβαίνει μικρός αριθμός τέτοιων νεοελληνικών έργων σήμερα στο θέατρο;

Ακούστε! Σήμερα παίζονται νεοελληνικά έργα, αλλά είναι γραμμένα τριάντα σαράντα χρόνια πίσω, αφού τις δεκαετίες '50 με '80 υπήρχαν βλέπετε πάρα πολλοί σημαντικοί Έλληνες συγγραφείς, οι οποίοι κάθε χρόνο έβγαζαν καινούργιο έργο. Εδώ και μερικά χρόνια είναι σπάνιο αυτό το φαινόμενο. Τώρα έχει επικρατήσει στους νέους συγγραφείς μια νοοτροπία η οποία έχει μεγάλες επιρροές από την τηλεόραση. Γράφουν δηλαδή οι πιο πολλοί τηλεοπτικά. Πιστεύω ότι αυτό είναι μια απ’ τις καταστροφές του νεοελληνικού έργου.

Και τον Βενιζέλο με δυσκολία τον ανακάλυψα. Ο Χαλιακόπουλος, ο συγγραφέας, έξυπνος και μορφωμένος άνθρωπος, όταν μιλήσαμε την πρώτη φορά για τον Βενιζέλο μου είπε ότι είναι ένα θέμα το οποίο δεν έχουμε δει ακόμα στην ουσία του θεατρικά, παρά μόνο από μια ταινία του Παντελή Βούλγαρη που έγινε πριν τριάντα χρόνια. Ο κινηματογράφος βέβαια είναι άλλο πράγμα. Είπα λοιπόν τότε στο Χαλιακόπουλο, μπορείς να γράψεις ένα έργο για τον Βενιζέλο, με επιλογή ορισμένων πραγμάτων, γιατί για να γράψεις ένα έργο ολόκληρο πρέπει να κρατήσει έξι ώρες... Και έτσι λοιπόν έγινε!

Γιάννης Μόρτζος 3- Γράφτηκε δηλαδή κατά παραγγελία το έργο;

Κάλεσα εγώ τον Χαλιακόπουλο, συναντηθήκαμε πρώτη φορά στον Ιανό, μιλήσαμε ώρες και μου λέει τελικά "θα το αναλάβω". Έτσι ξεκίνησε η δουλειά του. Πήγε στα αρχεία, βρήκε υλικό και σιγά σιγά φτάσαμε να γίνει ένα θεατρικό έργο που να μπορεί να ανέβει και σε ένα θέατρο σαν το δικό μου. Χωρίς δηλαδή περιττά σκηνικά, χωρίς περιττά κουστούμια και ρόλους που είναι επιλεγμένοι οι σημαντικοί άνθρωποι που παίξανε ρόλο στη ζωή και στην πολιτική του καριέρα. Αυτό ήταν που έπρεπε να γίνει, γιατί αν παρουσιάζαμε τον Βενιζέλο ως τον "νικητή των πάντων" θα ήταν μια άποψη πολύ κολλημένη, ενώ εμείς θέλαμε να δείξουμε ότι ο Βενιζέλος εκτός από σοφός και καλός, μερικές φορές ήταν και αδέξιος.

- Θέατρο ή σκηνοθεσία;

Να πω την αλήθεια μ' αρέσει πιο πολύ να παίζω! Άμα παίζω, είμαι εντάξει και εγώ ο ίδιος, δηλαδή έχω καλή υγεία στο μυαλό και στο σώμα. Η σκηνοθεσία είναι απαραίτητη, αλλά χωρίς να θέλω να θίξω κανέναν προσωπικά, μετά τον Κουν δυσκολεύτηκα πολύ να βρω άλλους σκηνοθέτες.

Ο Κουν υπήρξε ένα τεράστιο μέγεθος και σε αυτή την πορεία με όσους σκηνοθέτες και αν συνεργάστηκα, δύσκολα κανείς πλησίασε αυτό το μέγεθος. Η ανάγκη λοιπόν από σκηνοθέτη με ανάγκασε να πω κάποια στιγμή δεν αρχίζω κι εγώ την σκηνοθεσία; Γιατί ένας ηθοποιός που νιώθει ότι δεν έχει ανάγκη από σκηνοθέτη, τότε μάλλον δεν ξέρει τι κάνει. Φυσικά η τύχη να είμαι βοηθός ενός τέτοιου ανθρώπου, όπως ο Κουν, συνέβαλλε καθοριστικά. 

Εικοσιένα χρόνια στο Θέατρο Κουν! Πόσο το κουβαλάτε μαζί σας και πόσο αυτό έχει επηρεάσει τα θεατρικά πράγματα;

Εγώ ακόμα υποφέρω που έφυγε ο Κουν! Ψυχολογικά έχει επηρρεάσει τη σκέψη μου και τη νοοτροπία μου. Έρχονται δύσκολες στιγμές, σκηνοθετώ, τα βρίσκω σκούρα και σκέφτομαι τι θα κάνω; Τον βλέπω στον ύπνο μου! Σήμερα μάλιστα το πρωί είπα στη Γιούλη πως χτες τον είδα στον ύπνο μου. Ήταν και πάλι απόλυτος όπως τότε... Για τον Κουν η φιλία ήταν φιλία και η δουλειά - δουλειά! Δεν υπήρχε τέτοιο πράγμα. Αυτή την απολυτότητα την έχω κι εγώ σήμερα με τους ηθοποιούς. Δεν βρίζω εύκολα αλλά άμα νευριάσω βρίζω κι εγώ, όπως έκανε και εκείνος τότε για να βγεί σωστή δουλειά.

Γιάννης Μόρτζος 2 Αντιγραφή- Εκτός από το θέατρο έχετε κάνει και τηλεόραση, σας θυμάμαι χαρακτηριστικά στη σειρά «Τι ψυχή θα παραδώσεις μωρή»! Σας λείπει η τηλεόραση;

Η σημερινή τηλεόραση δε μου λείπει καθόλου! Την απεχθάνομαι! Είναι μια τηλεόραση αλλοτρίωσης και του ίδιου του μυαλού και των πάντων... Την περσινή χρονιά θυμάμαι φτάσαμε να κρέμεται ολόκληρη Ελλάδα από μια εκπομπή που γινόταν σε κάποιο εξωτικό νησί και άκουγα να λένε γι’ αυτή την εκπομπή μέχρι και οι πολιτικοί μας. Ποιος ευθύνεται γι’ αυτό το χάλι; Η τηλεόραση, η οποία μπορεί να μεταφέρει ό,τι θέλει εκείνη χωρίς να σε ρωτάει τι θες εσύ, δεν είναι μια τηλεόραση που επιθυμώ!

- Ο ρόλος σας σαν δάσκαλος; Τι συμβουλή δίνετε σήμερα στους νέους;

Διδάσκω ακατάπαυστα τριαντατέσσερα ολόκληρα χρόνια. Άρχισα απ' τη σχολή του Θεάτρου Τέχνης, μετά συνέχισα στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και σε άλλες σχολές, τώρα είναι μερικά χρόνια που διδάσκω στη σχολή της Μαίρης Τράγκα. Με αγαπάνε τα παιδιά, δεν ξέρω αν είμαι καλός δάσκαλος, αλλά είμαι καλός συνομιλητής.

Στα νέα παιδιά προσπαθώ να τους πω πως αυτό που αναλαμβάνετε να κάνετε είναι κάτι το πολύ δύσκολο, γιατί δεν έχει μια βάση συγκεκριμένη. Τελειώνεις τη σχολή είτε με άριστα είτε με πέντε και ο ένας με το άριστα μπορεί να μη κάνει τίποτα και ο άλλος με το πέντε να γίνει πρωταγωνιστής. Το πού θα μπει κανείς, είναι θέμα δουλειάς και περαιτέρω γενικής μόρφωσης. Αυτό θέλω να το μεταδώσω από την πρώτη στιγμή, εάν θέλουν πραγματικά να ασκήσουν το επάγγελμα του ηθοποιού και να φάνε ένα κομμάτι ψωμί. Θα πρέπει να ξεχάσουν οτιδήποτε άλλο, να στύψουν το κεφάλι τους και το σώμα τους μέχρι να πεθάνουν.

Μην ξεχνάτε πως υπήρξαν ηθοποιοί, όπως ο Μινωτής, που μέχρι τα ενενήντα δύο έπαιζε τραγωδία. Προσπαθώ, λοιπόν, ως δάσκαλος να μεταδώσω ότι αυτό που αναλαμβάνουν είναι όντως πολύ δύσκολο. Γι’ αυτό όταν δω ότι κάποιος δεν έχει τα προσόντα τον αποτρέπω, πήγαινε να κάνεις μια άλλη δουλειά - του λέω - για να μη γίνεις δυστυχισμένος. Είναι άλλωστε ένα επάγγελμα που οι άνθρωποι γίνονται τραγικά δυστυχισμένοι γιατί υπάρχει η φιλοδοξία. Γιατί εσύ κι όχι εγώ;

Η συμβουλή που έχω να δώσω είναι πως αυτοί που θέλουν να γίνουν ηθοποιοί πρέπει να έρχονται σε επαφή με καλούς δασκάλους. Να ρωτάνε πρώτα τι κάνει αυτός; Τι διδάσκει; Τι έχει μάθει ο ίδιος;

Γιάννης Μόρτζος 6- Ποιοι από τους νέους ηθοποιούς σας αρέσουν;

Έχω πολλούς νέους ηθοποιούς που πέρασαν από τα χέρια μου και τους εκτιμώ βαθύτατα γιατί τελείωσαν τη σχολή και ακολούθησαν το καλό ποιοτικό θέατρο. Θέατρο το οποίο χρειάζεται καθημερινή ανάγνωση και συστηματική δουλειά. Αυτή τη στιγμή στο θίασο μου έχω δυο κοπέλες που ήταν μαθήτριες μου.

 

- Πώς είναι να ζεις στην καθημερινή σου ζωή - αλλά και στη σκηνή - με ένα σύντροφο καλλιτέχνη;

Δεν ξέρω πόσο καλά θα ήταν εάν η σύντροφος της ζωής μου έκανε ένα άλλο επάγγελμα και πώς θα μπορούσε να καταλάβει τα προβλήματα και τις αγωνίες του ηθοποιού στη καθημερινότητά τους. Η Γιούλη Ζήκου προς εμένα και εγώ προς εκείνη ζούμε μια καλή ζωή καλλιτεχνικά και καθημερινά αφήνοντας χώρο ο ένας στον άλλο με πολλή αγάπη. Την Γιούλη τη θαυμάζω σαν ηθοποιό, μου αρέσει πολύ να την βλέπω να παίζει, ανυπομονώ μάλιστα να παίξει τραγωδία κάτι που μάλλον θα γίνει σύντομα.

Συνέντευξη: Σόνια Ζορμπά - Χρύσα Κατσιματίδου
Φωτογραφία: Τίμος Σταμάτης

 

Η παράσταση «Ελευθέριος Βενιζέλος - Η ζωή μου» του Γρηγόρη Χαλιακόπουλου, σε σκηνοθεσία Γιάννη Μόρτζου, προβάλλεται κάθε Πέμπτη – Παρασκευή – Σάββατο στις 21:15 και κάθε Κυριακή 19:15 στο Θέατρο "Τέσσερις Εποχές"