Το Ρεμπέτικο στον κατάλογο πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco

 

Ρεμπέτικο Unesco 1Μια ιδιαίτερα σημαντική διάκριση για το ελληνικό στοιχείο επιτεύχθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2017 με την εγγραφή του Ρεμπέτικου στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας. Η Διακυβερνητική Επιτροπή της Σύμβασης για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς στη 12η ετήσια συνεδρίασή της, που πραγματοποιήθηκε στην Κορέα από τις 4 έως τις 9 Δεκεμβρίου, ύστερα από τον πλήρη φάκελο υποψηφιότητας που υπέβαλε το υπουργείο Πολιτισμού, ενέκρινε την εγγραφή του.

Το Ρεμπέτικο τραγούδι αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο του ελληνικού αστικού λαϊκού πολιτισμού, κάνοντας την εμφάνισή του στα τέλη του 19ου αιώνα και αποκτώντας τη γνώριμη μορφή του, περίπου μέχρι την τρίτη δεκαετία του 20ου αιώνα. Εξελίχθηκε ως μουσικό είδος στα λιμάνια ελληνικών πόλεων όπου ζούσε η εργατική τάξη, για να περάσει αργότερα και σε άλλα αστικά κέντρα. Οι επιρροές του προέρχονται από το δημοτικό και το μικρασιάτικο τραγούδι και αντικατοπτρίζουν το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο της εποχής. Σήμερα, μετά απο μία μακρά πορεία με αρκετές διακυμάνσεις, το ρεμπέτικο τραγούδι αποτελεί ζωντανή και δημοφιλή πολιτιστική κληρονομιά που αναγνωρίζεται πλέον όχι μόνο από τους Έλληνες, αλλά από ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Η Διεύθυνση Νεότερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Υπηρεσία του ΥΠΠΟΑ αρμόδια για την εφαρμογή της Σύμβασης για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (UNESCO, 2003) στην Ελλάδα, αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάδειξη όψεων της πολιτιστικής μας κληρονομιάς που έως σήμερα παρέμεναν συνήθως στο περιθώριο, καθώς δεν υπήρχε το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο για την προβολή τους κυρίως σε διεθνές επίπεδο.

Στην απόφαση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την εγγραφή του Ρεμπέτικου επισημαίνεται η επιτυχής ανάδειξη, μέσω του φακέλου υποψηφιότητας που υπέβαλε το υπουργείο Πολιτισμού, «του δυναμικού χαρακτήρα του, καθώς και της εξέλιξής του σε ισχυρό σημείο αναφοράς για τη συλλογική μνήμη και ταυτότητα των Ελλήνων».

Στην ίδια απόφαση τονίζεται «η ποιοτική τεκμηρίωση του φακέλου συνολικά και υπογραμμίζεται ότι η θερμή έκφραση υποστήριξης της υποψηφιότητας από την κοινότητα του ρεμπέτικου ανέδειξε συναρπαστικές προσωπικές αφηγήσεις, άμεσα συνδεδεμένες με το στοιχείο».

Το Ρεμπέτικο είναι το πέμπτο στοιχείο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς που εγγράφει η Ελλάδα στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας. Έχουν προηγηθεί οι εγγραφές  της Μεσογειακής Δίαιτας (από κοινού με την Ιταλία, Ισπανία, Μαρόκο, Πορτογαλία, Κύπρο, Κροατία), της Παραδοσιακής Μαστιχοκαλλιέργειας στη Χίο, της Τηνιακής Μαρμαροτεχνίας, καθώς και το εθιμικό δρώμενο των Μωμόγερων.